راهنمای انتخاب نوع سوال در پرسشنامه آنلاین

استفاده از فرم‌ ساز آنلاین یا نرم‌افزار ساخت پرسشنامه آنلاین، یکی از محبوب‌ترین و رایج‌ترین شیوه‌ها برای جمع‌آوری داده‌ها است. سوال‌ها، مهم‌ترین جزء فرم یا پرسشنامه آنلاین هستند و انتخاب صحیح از میان ده‌ها نوع سوال، ضمن اینکه منجر به جمع‌آوری داده باکیفیتی خواهد شد، تحلیل آماری داده‌ها را نیز دقیق و قابل اتکا می‌سازد. در این راهنما نحوه انتخاب انواع سوالات در پرسشنامه آنلاین را تشریح و با هم مقایسه می‌کنیم.

۱. در مورد باز یا بسته بودن سوال‌ها تصمیم بگیرید.

هر نوع سوال اعم از طیفی، درجه‌بندی، چندگزینه‌ای، اولویت‌دهی یا متنی، ذیل دو دسته سوال‌های باز و بسته می‌گنجد. بنابراین وقتی پرسشنامه خود را طراحی می‌کنید، ابتدا باید در مورد باز یا بسته بودن سوال‌ها تصمیم بگیرید. سوال بسته یعنی پاسخ‌دهنده از میان لیست یا گزینه‌هایی از پیش تعریف‌شده انتخاب می‌کند و امکان تشریح و توضیح بیشتر در مورد پاسخ خود را ندارد. رایج‌ترین سوال‌های بسته عبارتند از چندگزینه‌ای، درجه‌بندی، طیفی و اولویت‌دهی.

وقتی می‌خواهید داده‌ای ساختاریافته با قابلیت تحلیل سریع و راحت در خصوص دیدگاه و نظرات افراد جمع‌آوری کنید از این نوع سوال استفاده نمایید.

سوال باز یعنی پاسخ‌دهنده امکان توضیح و تشریح دیدگاه و دلایل خاص خود را دارد و برای طراح پرسشنامه نیز جزییات بسیار اهمیت دارد. این سوال‌ها با عباراتی نظیر «چرا…» «لطفا توضیح دهید…» «چگونه…» آغاز می‌شود. تحلیل این نوع پاسخ‌ها کیفی است و عموما نیازمند نظارت طراح پرسشنامه است.

می‌توان ترکیبی از سوال باز و بسته را در یک سوال نیز گنجاند. مثلا زمانی که در یک سوال چندگزینه‌ای یا لیست کشویی، گزینه سایر نیز اضافه می‌کنید تا اگر گزینه‌ای از نگاه طراح پرسشنامه مغفول مانده است، توسط پاسخ‌دهنده ارائه شود.

بنابراین در انتخاب از میان سوال باز و بسته یا نیمه بسته، ابتدا از خود بپرسید: آیا این سوال داده‌ای که برای جمع‌آوری و تحلیل نیاز دارم در اختیارم قرار می‌دهد یا خیر؟

۲. از میان نوع سوال طیفی، درجه‌بندی، اولویت‌دهی، چندگزینه‌ای و متنی انتخاب کنید.

سوال‌های دو بخشی یا بله/خیر که به سرعت و با کمترین درگیری ذهنی پاسخ‌دهنده، قابل پاسخ‌دهی هستند. اما حتما باید با دیگر انواع سوال‌ها ترکیب شوند تا نهایتا اطلاعات مفیدی جمع‌آوری شود.

طیفی(طیف لیکرت) و درجه‌بندی نوع دیگری از سوال‌های بسته هستند که دیدگاه و نظرات پاسخ‌دهنده را جمع‌آوری می‌کنند. ابتدا باید تصمیم بگیرید که شاخص یا گویه مورد اندازه‌گیری دوقطبی یا یکپارچه است. مثلا اگر شاخص از کاملا مخالفم تا کاملا موافقم یا کاملا ناراضی‌ام تا کاملا راضی‌ هستم و به طور کلی از مقادیر منفی به مثبت توزیع می‌شود، از نوع سوال طیفی استفاده کنید. در مواردی که ضروری است یک لیبل خنثی یا «نظری ندارم» نیز در میانه طیف اضافه کنید.

اما اگر شاخص، از صفر تا مقادیر مثبت توزیع شده است و داده‌ای بدین شکل می‌خواهید جمع‌آوری کنید، از نوع سوال درجه‌بندی استفاده کنید. فراموش نکنید مقیاس اندازه‌گیری شما باید به راحتی توسط پاسخ‌دهنده قابل تفسیر باشد تا داده‌ای باکیفیت برایتان فراهم کند.

سوال چندگزینه‌ای یا لیست کشویی رایج‌ترین سوال در انواع فرم و پرسشنامه آنلاین است که چند گزینه را برای انتخاب به پاسخ‌دهنده نمایش می‌دهد. متناسب با تعداد گزینه‌ها می‌توان چندگزینه‌ای معمولی یا لیست کشویی را انتخاب کرد. هم‌چنین به جای صرفا متن، می‌توان چندگزینه‌ای تصویری استفاده کرد و به هر تصویر یک لیبل زد. بسته به ماهیت سوال، پاسخ‌دهی به این نوع سوال می‌تواند با انتخاب همزمان چند گزینه همراه باشد.

سوال چند گزینه‌ای تصویری- پرس‌لاین، پرسشنامه آنلاین و فرم سازاین نوع سوال به سرعت فابل تحلیل و تفسیر است، اما نباید آن‌را اشتباها به جای نوع سوال طیفی(طیف لیکرت) استفاده کرد. گزینه‌ها در سوال چندگزینه‌ای، انتخاب‌هایی افراز‌شده هستند در حالیکه در نوع سوال طیفی، همان‌طور که از اسم آن استنباط می‌شود، پیوسته هستند. اگر در مواردی در پرسشنامه آنلاین خود، ترجیح می‌دهید به جای نوع سوال طیفی از چندگزینه‌ای استفاده کنید، در تحلیل داده‌ها باید به موردی که در بالا اشاره شد، دفت کرده و کُد‌گذاری مناسبی را بر روی خروجی داده‌ها اعمال کنید.

اولویت‌دهی نوع سوالی است که کمک می‌کند ترجیحات مخاطبان را تشخیص دهید. به عنوان یک قاعده کلی، زمانی‌که می‌خواهید پاسخ‌دهنده اجبارا از میان چندگزینه انتخاب کند و ترتیب این انتخاب‌ها برای شما حائز اهمیت است، از نوع سوال اولویت‌دهی استفاده کنید. مثلا می‌خواهید بدانید ترتیب تولید ویژگی‌های محصول از نگاه مشتریان چه باشد یا کدام ابعاد رضایت شغلی از نظر کارکنان دارای اهمیت بالاتر و کدام دارای اهمیت کمتری است.

برای تحلیل داده‌های این نوع سوال، این ویدیو را ببینید: تحلیل آماری سوال اولویت‌دهی

سوال متنی یا همان سوال‌های باز که می‌توان آن‌ها را در قالب‌های مختلفی از جمله پاسخ متنی ساده، پاسخ به شکل عدد، پاسخ به شکل لینک یا آدرس وب‌سایت و پاسخ به شکل ایمیل استفاده کرد. این نوع سوال‌ها، داده‌ای کیفی ایجاد می‌کنند و در نتیجه قابلیت تحلیل به صورت‌های رایج آمار توصیفی را ندارند.

در پُرس‌لاین، به کمک «گروه سوال» می‌توان بخش‌بندی از انواع سوال‌های فرم و پرسشنامه آنلاین ایجاد کرد و ترکیبی از این نوع سوال‌ها را در هر گروه استفاده کرد. در حین اینکه به انواع سوال‌های پرسشنامه فکر می‌کنید، باید نگارش دقیق و اصولی متن سوال‌ها را نیز رعایت کنید. بدین منظور مطلب ذیل را بخوانید

هشت توصیه در نوشتن سوالات پرسشنامه و نظرسنجی

۳. تجربه پاسخ‌دهی هوشمندی ایجاد کنید.

برای اینکه به هر پاسخ‌دهنده تنها سوال‌های مرتبط با وی را نمایش دهید باید به پرسشنامه شرط اضافه کنید و روابط منطقی ایجاد نمایید تا براساس هر پاسخ، پرسشنامه به صورت هوشمندانه سوال‌های بعدی را نمایش دهد و به عبارتی از روی سوال‌های نامرتبط با فرد پاسخ‌دهنده پَرش کند. برای آشنایی با نحوه «افزودن شرط» این ویدیو را ببینید: افزودن شرط و روابط منطقی به فرم و پرسشنامه آنلاین

هم‌چنین مصورکردن سوال‌ها و گزینه‌ها و یا رنگ‌بندی پرسشنامه در افزایش نرخ‌ پاسخ‌دهی بسیار موثر است. برای آشنایی با تکنیک‌های افزایش نرخ پاسخ‌دهی خواندن مطلب ذیل را توصیه می‌کنیم.

۴ تکنیک برای افزایش تعداد پاسخ‌ها به پرسشنامه آنلاین

نقل مطالب بلاگ پُرس‌لاین با ذکر منبع بلامانع است.

ارسال نظر